Imperium – Warhammer Fantasy Roleplay

Imperium (ang. The Empire) w świecie Warhammer Fantasy Roleplay to największe królestwo ludzi na Starym Świecie, założone przed ponad 2500 laty przez Sigmara Heldenhammera. Jest ono monarchią elekcyjną – rządy sprawuje korony Imperatora wybieranego spośród dziesięciu hrabiów-elektorów, którzy rządzą feudalnymi państwami składowymi zwanymi prowincjami elektorskimi. Każda prowincja jest praktycznie suwerenna we własnych granicach, a jej władca – hrabia-elektor – może samodzielnie zarządzać krajem. Jednocześnie wszyscy poddani Imperium łączą wspólna język (Reikspiel), dominująca wiara w boga-cesarza Sigmara oraz kultura imperialna. Imperium jest krainą o zróżnicowanej geografii – od północnych wybrzeży Morza Szponów po południowe Góry Czarne, od zachodnich Gór Szarych (granica z Bretonnią) po wschodnią ścianę Gór Krańca Świata i strefę graniczną z Kislevem. Współczesnym panem Imperium jest Imperator Karl Franz, a stolicą – Altdorf (dawniej Reikdorf) w prowincji Reikland.

Definicja i etymologia

Imperium, zwane również Imperium Człowieka, to konfederacja feudalnych państw ludzkich uformowana przez Sigmara Heldenhammera około roku 0 Kalendarza Cesarskiego (po bitwie na Przełęczy Czarnego Ognia). Nazwa pochodzi od łacińskiego imperium – „władza” lub „rządy”, co ma odzwierciedlać semilegalną, wspólną władzę najwyższego władcy. Choć Imperium funkcjonuje jako monarchia, w praktyce Cesarz rządzi wspólnie z elektorami. Po śmierci Sigmara w 50 KC wprowadzono system elekcji, dzięki któremu królestwo uniknęło wojen domowych – dziesięciu najważniejszych hrabiów (elektorów) wybiera Imperatora spośród siebie. W archaicznych źródłach Imperium bywa też nazywane „Królestwem Człowieka” (ang. Empire of Man), lecz we wszystkich edycjach WFRP termin ten funkcjonuje jako samodzielna nazwa państwa ludzi.

Geografia i podział administracyjny

Imperium jest największym państwem Starego Świata. Obejmuje tereny od zimnego Morza Szponów na północy po Górne Krańce Świata na wschodzie i Góry Czarne na południu. Na zachodzie graniczy z Bretonnią (przez Góry Szare), na północy z Kislevem (przez stepy i Wielką Pustkę), a na wschodzie z Dzikimi Księstwami Granicznymi i królestwem Kislevu (korytarzami rzecznymi Talabec i Widłami Księżyca). Krajobraz jest urozmaicony – rozległe niziny poprzecinane rwącymi rzekami (Reik, Talabec, Aver, Stir) i otoczone gęstymi lasami (np. Drakwald, Las Cieni), a na obrzeżach ciągną się łańcuchy górskie, w których ukryte są twierdze krasnoludów, jamy orków oraz tunele podziemnego świecie Skavenów. Dzięki licznym rzekom Imperium ma dobry transport wodny – statki płyną od głównych miast do portu w Marienburgu (choć Marienburg obecnie jest wolnym miastem poza Imperium). Klimat podlega wpływom kontynentalnym, z chłodnymi zimami i ciepłymi latami, typowymi dla strefy umiarkowanej.

Administracyjnie Imperium składa się z dziesięciu wielkich prowincji elektorskich, zwanych także Wielkimi Prowincjami. Są to kolejno (w kolejności alfabetycznej): Averland, Hochland, Middenland, Nuln (prowincja Wissenland), Nordland, Ostermark, Ostland, Reikland, Stirland, Talabecland. Każda prowincja ma status polityczny odpowiadający historycznym plemionom zjednoczonym przez Sigmara. Hrabia-elektor (zwany czasem książęciem) sprawuje nad nią władzę suwerenną, co w praktyce oznacza rządzenie za zgodą Imperatora tylko w kwestiach ogólnoimperialnych. Wiele prowincji ma własne stolice i lokalne dialekty bądź zwyczaje – na przykład Reikland (nad Reik) z Altdorfem jako stolicą, Middenland z miastem Middenheim (siedzibą kultu Ulrica) czy Wissenland z Nuln (centrum inżynierii).

Poza tym istnieje szereg mniejszych terenów i miast-państw: niektóre dawniej-elekcyjne (np. wolne miasta Middenheim i Talabheim) czy inkorporowane dawniej prowincje (np. Sollandia). Wolne miasta (np. Altdorf, Middenheim, Nuln, Talabheim) mają często wyjątkowy status – np. Middenheim i Talabheim nie płacą podatków do skarbca cesarskiego i dostarczają wojsko tylko w ostatecznej potrzebie. Granice prowincji zmieniały się w ciągu wieków w wyniku wojen i dziedziczenia, ale zasadniczo odpowiadają one terytoriom plemion z czasów zjednoczenia.

Tabela 1. Podział Imperium na prowincje elektorskie (stan 2500–2520 IC). Wszystkie wymienione prowincje są większymi krajami feudalnymi, a ich władcy (hrabiowie-elektorzy) posiadają prawo wyboru Imperatora.

Historia Imperium

Imperium ma bogatą historię, kluczową dla uniwersum Warhammera. Najważniejsze wydarzenia obejmują:

• Zjednoczenie przez Sigmara (około 0–50 KC): Sigmar Heroldson (Heldenhammer) zjednoczył niemal barbarzyńskie plemiona ludzi północnego Starego Świata, pokonując orcze hordy na Przełęczy Czarnego Ognia. Po kilkudziesięciu latach panowania jako pierwszy Cesarz, zmarł (lub zniknął) ok. 50 KC. Po śmierci Sigmara wprowadzono prawo elekcji kolejnych władców, by uniknąć konfliktów o sukcesję.
• Wojny plemienne i wzloty elektorskich rodów: W ciągu ponad tysiąca lat po Sigmarze trwały okresy pokoju i wojen domowych. Czasem trzech pretendentów do tronu podzieliło Imperium (tzw. Wiek Trzech Cesarzy, połowa XXI stulecia), aż w końcu potężny książę Magnusa z domu Pobożnych ponownie zjednoczył państwo i pokonał buntowników. Magnus wprowadził szereg reform, m.in. zniósł dawny zakaz magii, sprowadził do Altdorfu Wysokiego Elfa Teclisa i założył Cesarskie Kolegia Magii, a także nadał Nuln status wolnego miasta-państwa. Około 2370 KC Magnus zmarł jako wybitny władca, a Imperium ogłosiło go świętym („Magnus Pobożny”).
• Wielka wojna przeciw Chaosowi (około 2500–2525 IC): W czasach obecnych Imperator Karl Franz (wybrany w 2502 IC) staje na czele militarnego zjednoczenia, by stawić czoło inwazjom Chaosu z północy (Przeklęte Pustkowia) oraz plagom demonicznym. W wyniku tych zmagań (opisywanych w podręcznikach WFRP 4. edycji) cała struktura Imperium zostaje wystawiona na próbę – zjawiają się towarsze chaosu, a różne plagi (morowe, zielonoskóre najazdy, powstanie skavensów) pustoszą krainę. Po zakończeniu Wielkiej Wojny następuje okres odradzania się sił Imperium (np. odbudowa Nuln i Altdorfu) oraz stopniowe przywracanie powszechnej wiary w Sigmara.

Historia Imperium obejmuje liczne wojny z sąsiednimi królestwami (np. z Bretonnią, Kislevem, Tileą), powstania lokalnych lordów oraz konflikty wewnętrzne (rewolty chłopskie, czarnoksięskie czystki). Imperium przetrwało jednak dzięki silnej strukturze obronnej (sieć fortec i armii państwowych) oraz dzięki lojalności ludu wobec Sigmara. Jeśli książę lub cesarz nie spełniał oczekiwań, zdarzały się nawet ucieczki legionów do lasów, sprzysiężenia elektorów lub korekty granic – był to efekt systemu wzajemnych nacisków między Imperatorem a elektorską „arystokracją”. Mimo różnic pomiędzy prowincjami instytucje takie jak elekcja czy Imperium jako całość pozostały trwałe – system pozwalał ambitnym władcom efektywnie wykorzystywać władzę dla dobra państwa.

Społeczeństwo i struktura społeczna

Społeczeństwo Imperium jest silnie feudalne i hierarchiczne. Najwyższą warstwę tworzy szlachta – na czele stoi Imperator, następnie hrabiowie-elektorzy i książęta prowincji, a poniżej nich wielcy panowie (książęta, margrabiowie, hrabiowie, baronowie). Każdy z tych wielmożów dysponuje rozległymi lennami i obowiązkami wojskowymi wobec Imperium. W teorii każdy niżej urodzony rycerz lub magnat jest wasalem jakiegoś wyższego pana aż do hrabiów-elektorów. Szlachta odwołuje się do herbów i przywilejów, często prowadzi własne sądy, mianuje gubernatorów podległych ziem (kasztelanów, burgrabiów) i utrzymuje prywatne armie. Wiele starych rodów szlacheckich wywodzi się od dawnych plemion Sigmara, co budzi dumę lokalną – mieszkańcy każdej prowincji kultywują swoje tradycje i dialekty, a bardziej wojownicza szlachta północna (Nordland, Ostland, Middenland) słynie z odważnych fechtunków, podczas gdy Południe (Reikland, Averland) jest bardziej kosmopolityczne.

Poniżej szlachty jest mieszczanie – wolni obywatele miast i miasteczek. Ważną grupę stanowią bogaci kupcy i patrycjusze miejscy, którzy organizują handel w cechy kupieckie oraz wspierają elektorów i Imperatora finansowo. W miastach istnieją gildie rzemieślnicze (cechy) zrzeszające kowali, tkaczy, młynarzy, browarników itp. Cechy te regulują produkcję i ceny w swoich zawodach. Miasta-państwa (np. Altdorf, Nuln, Middenheim, Talabheim) mają też własne rady miejskie i znaczny stopień autonomii (często rządzone przez burmistrzów wybieranych spośród najbogatszych kupców). Na przykład Altdorf stanowi zarówno twierdzę cesarza, jak i skupisko kupieckich żaków i uczonych (żyjących w Akademii Reiksmiste­rów i Collegium Teutonici), a obywatele Altdorfu – choć podlegli Karolowi – utrzymują silną pozycję w handlu i dyplomacji.

Najliczniejszą warstwę tworzą chłopi i pospólstwo: rolnicy, robotnicy, najemnicy, żebracy. Żyją oni głównie na wsiach, uprawiają zboża (głównie żyto, jęczmień, owies), hodują bydło i konie, rzadziej pracują w kopalniach (np. rudy żelaza z Gór Krańca Świata) czy lasach (wyrąb drewna do budowy statków Reik). Chłopi często są obciążeni podatkami wojennymi i pańszczyzną na rzecz lokalnej szlachty lub miasta. W razie zagrożenia stanowią tzw. milicję chłopską (słabo wyszkoleni rekruci w razie nagłej wojny). Życie chłopa bywa trudne – knieję i lasy zamieszkują bandyci, gobliny lub bestie chaotyczne, stąd wioski otaczane są drewnianymi palisadami. W obyczajach chłopów głęboko zakorzenione są praktyki i przesądy (zwyczaje Kalendarza czy święta plonów), a w wiarę często miesza się lokalny kult Sigmara, Shally czy Ulrica (zwłaszcza na północy).

Wszystkie klasy społeczne łączy wiara w bogów Imperium, zwłaszcza kult Sigmara (założyciela państwa) i Ulrica (boga wojny). Poszczególne regiony czczą także innych bogów – np. Myrmidię (Bogini Wojny i Sztuki Wojennej) czy Shallyę (Bogini Lecznictwa) na wsi. Głowa kościoła Sigmara, Wielki Theogonista (obecnie Volkmar Ponury), zasiada w Radzie Stanu u boku cesarskiego dworu. Silnie rozwinięte są również instytucje Inkwizycji i Zakony Łowców Czarownic – niezależnych bractw zajmujących się ściganiem kultów Chaosu, herezji i czarnej magii. Choć ich służba kierowana jest zazwyczaj przez zakonników (m.in. założony przez Sigmara Zakon Ostatniej Eskadry czy Ulryków Strażnik), działają niemal niezależnie od władz świeckich, podlegając duchowieństwu Sigmara.

Tabela 2. Struktura społeczna Imperium; podział na stany oraz ich role w społeczeństwie (opracowanie własne na podstawie źródeł lore).

Polityka i instytucje

Imperium ma skomplikowany system władzy, łączący monarchię z wielowymiarową arystokracją i instytucjami wspierającymi. Jego głową jest Imperator (tytuł pełny „Cesarz nad wszystkimi Cesarzami”), aktualnie Karl Franz z rodu Holzschuher-Schliestein. Imperator jest najwyższym dowódcą Armii Imperialnej i zwierzchnikiem państwa, ale jego decyzje kontroluje przede wszystkim Rada Naczelna (złożona z ambasadorów-elektorów) oraz sam korpus elektorów. Po śmierci cesarza korona nie przechodzi dziedzicznie – swój wybór dokonują elektorzy. Choć cesarz formalnie ma prawo weta wobec ich decyzji, w praktyce bez poparcia większości wybranie władzy jest niemożliwe. Imperator posiada też prawo wydawania edyktów i praw cesarskich, ale muszą one być zatwierdzone przez Radę Naczelną; słabi cesarze mogą napotykać bierny opór elektorskich senatorów, którzy wprowadzają prawo w życie wybiórczo lub wcale.

• Rada Stanu (Cesarska) to formalny organ doradczy przy dworze. Od czasów Magnusa Pobożnego cesarze gromadzą u siebie uczonych, generałów i arcykapłanów, aby ci pomagali w bieżących sprawach (podatki, wojsko, dyplomacja). W skład Rady Stanu wchodzą kluczowi urzędnicy: m.in. Wielki Theogonista Volkmar („Duchowy Przywódca”) jako głowa kultu Sigmara, kanclerz Skarbu, Szambelan Domu Cesarskiego, kanclerz Generalny (Siegfried von Walfen – doradca wojskowy), Marszałek Wojsk Polowych (Kurt Helborg), a także Arcy-Mag Balthasar Gelt jako konsultant od magii. Poszczególni członkowie Rady zarządzają ogromnymi biurokracjami (peryferyjnymi urzędami, instytucjami kościelnymi i szkołami wojskowymi) i reprezentują interesy cesarza w różnych dziedzinach. Ich uchwały wpływają na kształt polityki wewnętrznej i zewnętrznej Imperium.
• Rada Naczelna (tzw. Główny Zgromadzenie) – obowiązująca instytucja kontrolna – składa się z przedstawicieli każdego hrabiego-elektora (ambasadorów). Początkowo powołana przez elektorów w XI w., dziś Rada Naczelna spełnia rolę niejako „Trybunału Stanu” – monitoruje wszystkie cesarskie dekrety i może je odrzucać w imię dobra ogółu (imperium). Dzięki temu elektorzy mogą mieć stały wpływ na politykę królewską. W praktyce cesarz musi zabiegać o akceptację Rady Naczelnej, bo bez niej większość jego rozkazów pozostaje w sferze deklaracji. Rada Naczelna działa w wielkim gmachu w Altdorfie, a każdy elektor utrzymuje przy dworze swojego ambasadora, który raportuje o planowanych edyktach i decyzjach. Ta równowaga sił (Imperator – Rada Naczelna – Elektorzy) gwarantuje, że Imperium nie popadnie łatwo w tyranię – jednocześnie pozwala ambitnym władcom skutecznie rządzić zgodnie ze wspólnymi interesami państwa.
• Rząd prowincji: Każda prowincja elektorska podlega własnym strukturom. Prowincja dzieli się na hrabstwa, baronie lub ligi miejskie, których gubernatorami są mianowani przez hrabiego-elektora namiestnicy (prefektowie lub kapitanowie). W miastach zdarzają się również samorządne rady miejskie (zwłaszcza w wolnych miastach – np. Altdorf czy Middenheim – gdzie burmistrz i rada miejska odpowiadają przed cesarzem, a nie przed elektorem). Zarówno na poziomie prowincji, jak i miasta obowiązują odrębne prawa lokalne („prawo prowincjonalne”, często ustalane na sejmikach szlachty i kupców), ale wszystkie podlegają ogólnemu prawu cesarskiemu. Wszyscy poddani Imperatora łączą się w Sanskrypcji (Związek Stanów – Wielki Sejm), który zwoływany jest okazjonalnie w razie potrzeby (np. zbiórka wojsk, nowe podatki) i na którym spotykają się przedstawiciele szlachty, duchowieństwa i bogatych mieszczan z całego Imperium.
• Wojsko: Na mocy edyktu Magnusa Pobożnego każda prowincja i miasto-państwo musi utrzymywać na własny koszt stałą Armię Państwową (prowincjonalną). Składają się one z piechoty (piknierze, halabardziści) i konnicy (rycerze i huzarzy) w różnych odmianach. Razem tworzą one Armię Imperialną – system garnizonów w twierdzach, patroli granicznych i wojsk rezerwowych, zdolnych odpierać najeźdźców. Dodatkowo Imperium utrzymuje Flotę Imperialną: duże okręty wojenne rozmieszczone w porcie Altdorfu (Reikland – I Flota) i stoczni w Marienburgu (Nordland – II Flota). W razie wojny cesarz ma prawo zwołać zaciężne wojska żelazne i najemników (gildie najemników obozują przy swych dowódcach), a także ruszyć pod sztandarem Ordo Reiksguard – elitarnego zakonu rycerskiego służącego bezpośrednio Imperatorowi (Rycerze Reiksguard). Armie państwowe są stale modernizowane: już w średniowieczu wojskowi szermierze z Franków wprowadzili broń palną – dziś pułki strzelców (łuczników, kuszników, arkebuzerów i artylerii) są nieodłącznym wsparciem cesarskich armii. Oddziały imperialne noszą często barwy prowincji lub herb rodowy, co ułatwia identyfikację i buduje dumę regimentów. Wśród szeregów armii imperium działają też potężni Magowie Bitewni – czarodzieje szkoleni w cesarskich Kolegach Magii, których szóstka/magna (osnowy) wspomaga działania wojenne potężnymi zaklęciami.

Gospodarka Imperium

Gospodarka Imperium opiera się przede wszystkim na rolnictwie i rzemiośle. Żyzne niziny (szczególnie w Reiklandzie i Averlandzie) dostarczają obfitych plonów zboża i warzyw, które żywią mieszkańców miast i pozwalają na eksport (głównie na rynek importujący zboże stolicy Marienburga, a dawniej Tilei). W górach pobierane są surowce: żelazo (Stirland, Ostland), srebro i złoto (Wissenland, Stirland), wilgotne drewno (Drakwald, las Cieni) oraz sól (okolice Talabheim). Imperator pobiera podatki od ceł na towary importowane drogą rzeczną (Reik, Talabec) i graniczną. Istotny jest również handel rzeczny – Wisła podobna rzeka Aver służy transportowi drewna i rud, natomiast Reik (starorzecze) jest główną arterią komunikacyjną od Wielkiego Lasu po morze. Strefy handlowe Imperium (wymyślone jako system rynkowy) sięgają na tereny większości prowincji: granice polityczne mają niewielki wpływ na wymianę dóbr. Wyjątkiem są wojenne zniszczenia (np. złupienie Marienburga w 2344 KC czy zatrucie szlaków przez Chaos w 2520-2522 IC), które czasowo zatrzymują handel; mimo to w Imperium organizuje się regularne targi (sejmiki kupieckie) oraz diety handlowe, na których ustalane są warunki wymiany między prowincjami.

Rzemieślniczo Imperium słynie z produkcji zbroi, broni palnej i artylerii – główne warsztaty (np. kuźnie w Nuln czy mennice w Talabheimie) zaopatrują armię całego kontynentu. Są tu również garnizony koszarowe, kuźnie pancerzyków dla halabardników i manufaktury prochu strzelniczego. Cechy rzemieślnicze regulują jakość tych wyrobów. Handel zagraniczny utrzymuje się zwłaszcza z Bretończykami (rzeczne spławianie drewna, worzenie piwa) oraz z Krasnoludami (stal i kowalstwo – tu trwa znany sojusz sigmarytów z krasnoludami na przekór chaosowi). Imperium ma własną walutę – złote korony cesarskie – i rozbudowany system skarbowy (skarbiec Altdorfu). Mimo to wielu cesarzy boryka się z deficytem budżetowym: wywozy rud, przywileje podatkowe dla szlachty i częste wojny wywołują nieregularność dochodów. W razie potrzeb imperator korzysta z pożyczek od bogatych rodzin książęcych lub koncesjonuje kopalnie.

Kultura i obyczaje Imperium

Kultura Imperium jest mieszanką tradycji plemiennych z silnymi wpływami chrześcijańsko-feudalnymi (na wzór Realiów Średniowiecznych). Ludność ceni honor, odwagę i pobożność Sigmarytów. Ideał męstwa wojownika – „karla waleczność” – jest promowany przez sztukę (ballady, epopeje rycerskie) i obyczaj: odbywają się widowiskowe turnieje rycerskie (szczególnie w Reiklandzie i Averlandzie), gdzie młodzi panowie ćwiczą waleczność. Szlachta pielęgnuje herbowe insygnia, a mieszczanie kupieckie gildie – patronatu świętych patronów handlu. W obyczajach wielkie święta religijne (np. Dzień Sigmara, Dzień Ulrica) zbierają tłumy na mszach, procesjach i odpustach. Wsi uroczystości plonów, winobrania czy dożynek łączą modlitwy do bogów płodności i opieki (Verena, Rhya, Ranald), bo lud ma przeczucie, że rok bez darów przyrody kończy się głodem.

System kastowy i feudalny determinuje wiele zwyczajów: posłaniec z Imperatora niesie tzw. „sztandar imperialny”, wszyscy dawni lennicy przysięgają lojalność nowemu władcy pod katolickim krzyżem. Prawo jest oparte na precedensach świeckich i kościelnych: np. święte obrzędy małżeńskie odbywają się w imię mądrości bogów (książęta często posyłają delegatów na ślub carolusowy, a kler nadaje sakrę wzniesienia na szczyt, na przykład ceremonię koronacji czy nagrobek rodowy). Istnieje też tzw. „Sejm Pierwszych Stanów” – zjazd najważniejszych (prymus posiadłości), który decyduje o kwestiach fundamentalnych i może vetoować projekty cesarskie. Jeśli prawo cesarskie nie podoba się ludowi lub arystokracji, jest często ignorowane przez lokalnych władców, aż do momentu, gdy Imperator interweniuje (dyplomatycznie lub wojskowo).

Kultura Imperium jest też przesycona strachem przed chaosem i czarami: sztuka i literatuta często opowiadają o bohaterach walczących z demonami, a filtry lecznicze i zaklęcia ochronne są popularne w prostych domach. Powtarzającą się maksymą jest dewiza Magnusa: „Trzy rzeczy czynią Imperium wielkim: wiara, stal i proch strzelniczy” (cytat za wikipedią).

Magia i wiara

Magia w Imperium przez wieki była uznawana za niebezpieczną i niechętnie tolerowaną (przez długi czas obowiązywał zakaz czarowania), jednak od rządów Magnusa Pobożnego (w 18. stuleciu) Imperator oficjalnie uchylił zakaz magii i powołał Cesarskie Kolegia Magii w Altdorfie. Osiem wielkich Kolegiów (m.in. Szmaragdowe, Celestia, Hysh) kształci wojennych czarodziejów na potrzeby państwa. Czarodzieje z Kolegiów służą jako Magowie Bitewni armii, dysponując mocą jednego z ośmiu Wiatrów Magii (np. mocy żywiołów, śmierci, czasu) i stanowią kluczowe wsparcie podczas kampanii. Jednak ogromna większość ludzi ciągle traktuje magię z nieufnością – niekontrolowane czary utożsamia się z chaosem. W Imperium zaklęcia poza oficjalną nauką uznaje się za herezję (zwłaszcza wszystkie formy nekromancji i demonicznego czarnoksięstwa) i karze śmiercią. Istnieją ścisłe prawa antymagiczne – np. prawo cesarskie wymaga, aby każdy mag zrzekł się samowoli; magowie którzy działają nielegalnie są tropieni przez Łowców Czarownic. Nielicznych uczonych w sztukach Wiatru Magii nadzoruje cesarska instytucja – cesarska Rada Magii (pod przewodnictwem Arcy-Maga) i Wielka Akademia w Altdorfie, gdzie młodzi adepci zdobywają wiedzę. Tym samym świat Imperium łączy postęp magiczny (doskonalenie magii bitewnej) z tradycyjną pobożnością, czyniąc ją częścią oficjalnej doktryny państwowej. Religia jest główną sferą życia duchowego: kult Sigmara (najważniejszy), jego kapłanów i symboli dogłębnie przenikają uczelnie (np. Świątynia Sigmara w Altdorfie) i sprawiedliwość (prawo cesarskie), gwarantując jedność wiary w całym Imperium.

Zagrożenia wewnętrzne i zewnętrzne

Imperium tkwi nieustannie w stanie wojny i zagrożeń. Ze Strefy Pustkowi Chaosu na północy nadciągają hordy demonów i marków chaotycznych (prowadzonych przez książęta Chaosu i potężnych czarnoksiężników), które sieją zniszczenie i mutacje. W środkowych częściach lasy (np. Drakwald) obfitują w bestie Chaosu i bandytów; w Górach Krańca Świata czy Środkowych (Białe Góry) ukrywają się roje Orków i Goblinów oraz tunele Pleśni (podziemia pełne Skavenów). Wewnętrznie Imperium walczy z ciągle odradzającymi się kultami Chaosu – tajnymi sektami w miastach i wsiach, które ranią społeczny ład i porywają słabe umysły. Łowcy Czarownic i inkwizytorzy Sigmara tropią zdrajców, lecz skala zagrożenia jest ogromna. Dodatkowo grożą: najazdy zielonoskórych ze wschodu (Chaos Wschodni i Nehekhara), najeźdźcy lodowi z Kislevu (zimą i z północy), potężni wampirowie i nekromanci z Sylvania, oraz plagi i głód (np. Mrok i czarny wir zarazy w rzekach podczas Wielkiej Wojny z Chaosem). Zewnętrzne państwa są na ogół sojusznikami (Bretonnia, krasnoludy Karak) albo zbyt rozproszone, by zagrażać Imperium w pojedynkę (Kislev walczy sam z chaosem). Jednak izolowane kryzysy – bunt Araby czy piraci (jak słynny Red Pirate Otto Steinroth atakujący Ulthuany) – mogą pośrednio wpłynąć na sytuację Imperium. Wreszcie, niebezpieczeństwem wewnętrznym są zdrady i anarchia wśród samych ludzi: ambitni elektorskie grają pod górę cesarzom (uzależniając się od obietnic nagród), a lokalni szlachcice potrafią obwoływać się wolnymi książętami – to wymaga ciągłej czujności (gdy trzeba, Imperator zdobywa się na przemoc wobec zbuntowanych hrabiów).

Znaczące miasta i obiekty Imperium

• Altdorf (Reikland) – stolica Imperium. Największe miasto, rezydencja cesarza Karla Franza, siedziba Rady Stanu. Znajduje się tu także Katedra Sigmara (ogromna świątynia), Złota Arena i Akademia Rune Mistrzów. Leży nad rzeką Alteagle (dopływ Reiku). Altdorf jest symbolem potęgi – stąd wyruszały krucjaty przeciw Chaotowi.
• Middenheim (Middenland) – zwane „Białym Wilkiem”. Tętniące życie miasto-państwo na klifach Wielkiego Lasu Drakwald. Centrum kultu Ulrica (boga wojny i wilków). Stolica książęcego Middenlandu, słynna z niezależności i potężnej twierdzy warownej na Wolfenberg. Położone przy granicy z Norską i Kislevem, często ostrzeliwane przez chaosu.
• Nuln (Wissenland) – stolica prowincji Wissenland, miasto-arcymistrza sztuki wojennej i przemysłu wojennego Imperium. Znane jako „Miasto Pięciu Mostów” (nad rzeką Reik) i Centrum Wielkiej Kuźni Cesarskiej. Tu produkowane są słynne armaty i broni palna (zawarowa bogata Bursztynowego Smoka), które stosuje Armia Imperialna. Po Wielkiej Wojnie zniszczone, teraz odradza się dzięki odbudowie.
• Stary Narodowe Altdorf – dawne stolica Reiklandu, obecnie mała osada (ulice starego miasta jako rezerwat archeologiczny).
• Praag (Stirland) – twierdza w górach białych, ważna graniczna miejscowość w Stirlandzie. Brama do Bretonnii. Znane z legendy o Megabossie orków Gorbacie Sroczym.
• Talabheim (Talabecland) – miasto-państwo z budową murów po katastrofie, na pograniczu Kislevu i Bret. W prawdziwym świecie stolica Talabecland. Centrum surowo katolickiego kręgu. Znane z ogromnej świątyni Oka (wotum Ulrica) i loży bankierów alchemicznego hasiu.

Przypisy i źródła: Informacje zawarte w tym artykule pochodzą z oficjalnych podręczników Warhammer Fantasy Roleplay (wszystkie edycje) oraz uznanych źródeł fanowskich (m.in. Warhammer Fandom, Lexicanum). Cytaty i dane terytorialne pochodzą z materiałów źródłowych: [WFRP 2e podręcznik], [Cubicle 7: WFRP 4e], [Warhammer Fandom (Imperium)] itp. Jeśli występują rozbieżności w opisach (np. co do dokładnej liczby prowincji lub szczegółów heraldyki), przedstawiono najbardziej typowe wersje z zaznaczeniem źródeł.