Alchemia w Warhammerze – badania, mikstury i magia
Alchemia w świecie Warhammera łączy badanie właściwości substancji z praktycznym wykorzystaniem magii. Jej wielkie ambicje obejmują przemianę metali, odkrycie uniwersalnego rozpuszczalnika i pokonanie śmierci, lecz codzienność alchemików wypełniają również mikstury, stopy metali, proch, barwniki i mydło. W ujęciu dodatku Realms of Sorcery do 1. edycji Warhammer Fantasy Roleplay jest to profesja równie potrzebna mieszkańcom Starego Świata, co niebezpieczna dla badaczy i ich sąsiadów.
Między badaniem natury a magią
Alchemicy próbują zrozumieć świat przez obserwację, doświadczenia i logiczne wyjaśnianie zależności między substancjami. Duża część ich zajęć obywa się bez czarów: polega na poznawaniu właściwości składników oraz sposobów, w jakie na siebie oddziałują. Granica między odczynnikiem naturalnym a magicznym nie zawsze jest jednak wyraźna.
Magia służy w pracowni przede wszystkim do wykonywania konkretnych czynności. Pozwala ogrzewać i chłodzić materiały, zmieniać ich postać lub zapewniać warunki potrzebne do doświadczeń. Zaklęcia alchemiczne zawierają przy tym niewielkie domieszki pasm Mrocznej Magii.
Dla uczonych Starego Świata alchemia stanowi ważną drogę poznania rzeczywistości. Większość jej praktyków musi jednak przedkładać utrzymanie warsztatu nad przełomowe badania. Deklaracje o poszukiwaniu nieśmiertelności czy przemianie ołowiu w złoto bywają znacznie bardziej wzniosłe niż faktyczna praca wykonywana na zamówienie.
Tylko część badaczy konsekwentnie zmierza ku wielkim odkryciom. Ambitni alchemicy nierzadko opuszczają dotychczasowe zajęcie i udają się do Kolegium Złota w Altdorfie, gdzie szukają możliwości dalszej nauki.
Trzy wielkie cele alchemików
W środowisku alchemicznym szczególny prestiż mają trzy przedsięwzięcia: prawdziwa transmutacja, uzyskanie alkahestu oraz stworzenie Eliksiru Życia. Pozostałe specjalności uchodzą za mniej godne uczonego, nawet jeśli zapewniają mu znacznie lepszy dochód. Alchemik może więc opowiadać o przełamywaniu tajemnic materii, a utrzymywać się z pachnących mydeł zamawianych przez żony dość zamożnych kupców.
Prawdziwa transmutacja
Prawdziwa transmutacja skupia się na otrzymywaniu i oczyszczaniu szlachetnych metali, przede wszystkim złota. To wąska dziedzina, w której nawet niewielki postęp budzi ogromne zainteresowanie. Pogłoski o cudzych sukcesach obiegają Stary Świat, często podszyte zazdrością konkurentów.
Badacz oddany transmutacji potrafi uznać inne osiągnięcie za rozpraszający przypadek. Jeśli podczas doświadczeń odkryje coś niezwiązanego ze swoim głównym celem, może przekazać sprawę innemu alchemikowi, aby samemu wrócić do pracy nad metalami.
Alkahest, czyli rozpuszczalnik uniwersalny
Alkahest miałby rozpuszczać każdą substancję bez wyjątku. Poszukujący go alchemicy zajmują się przede wszystkim kwasami i zasadami: ich otrzymywaniem, oczyszczaniem oraz właściwościami. Często dysponują rozleglejszą wiedzą niż przedstawiciele innych specjalności.
Idea rozpuszczalnika działającego na wszystko rodzi oczywistą trudność z jego przechowywaniem. Wśród alchemików pytanie o naczynie nadające się na alkahest uchodzi jednak za wyjątkowo nieuprzejme.
Eliksir Życia i Zdrowia
Poszukiwacze Eliksiru Życia i Zdrowia stawiają sobie dwa powiązane zadania: odkryć sposób na wieczne życie oraz lekarstwo skuteczne przeciw każdej chorobie. Badają minerały, opracowują nowe preparaty, a także zajmują się destylacją i przetwarzaniem alkoholi.
Ta specjalizacja zbliża alchemików do praktyki medycznej. Część współpracuje z uzdrowicielami, inni sami podejmują obowiązki medyków. Użyteczne eliksiry często powstają przy okazji badań, które nie doprowadziły do upragnionej nieśmiertelności.
Z czego alchemicy rzeczywiście się utrzymują?
Prestiż specjalności nie odpowiada jej dochodowości. Prace lekceważone przez uczonych mogą przynosić fortuny, a wieloletnie poszukiwanie przełomu nie musi zapewnić środków na kolejne doświadczenia. Praktyczne zastosowania alchemii obejmują zarówno potrzeby gospodarstw domowych, jak i zamówienia wojskowe.
Eliksiry, mikstury i handel cudownymi środkami
Alchemiczne płyny mogą leczyć rany lub wzmacniać wybrane możliwości ciała. Rozróżnienie między eliksirami a miksturami wiąże się z ich składem: eliksiry opierają się głównie na substancjach naturalnych, podczas gdy przy sporządzaniu mikstur wykorzystuje się również składniki magiczne. Mimo naturalnej podstawy działanie eliksiru może zostać przerwane zaklęciem rozpraszającym magię.
Wytwarzanie takich preparatów daje zajęcie badaczom, którym zabrakło zdolności albo wytrwałości, by kontynuować poszukiwania Eliksiru Życia. Nie każde odstąpienie od wielkiego celu oznacza jednak bezużyteczną pracę: otrzymane po drodze środki mogą znaleźć wielu nabywców.
Obok rzeczywistych wytwórców działają również nieudolni alchemicy i oszuści. Sprzedają płyny pozbawione szczególnych właściwości, przekonując klientów, że oferują skuteczne magiczne preparaty.
Proch, substancje łatwopalne i potrzeby wojska
Produkcja czarnego prochu, nafty oraz innych niebezpiecznych substancji należy do zajęć najmocniej kojarzonych z alchemikami. Fachowcy w tej dziedzinie łatwo znajdują zatrudnienie, ale mogą też trafić pod szczególny nadzór imperialnych władz. Ich wiedza byłaby równie cenna dla przeciwników Imperium.
Wyroby tej specjalności znajdują zastosowanie przy bombach, działach i muszkietach, a także w górnictwie. Silniejsze materiały wybuchowe bywają tak niestabilne, że do eksplozji wystarcza niewielkie uderzenie.
Wojsko potrzebuje także alchemików zajmujących się metalami. Zamiast liczyć wyłącznie na transmutację, pragmatyczni badacze usprawniają obróbkę surowców i opracowują stopy o mniejszej masie oraz większej wytrzymałości. Ich osiągnięcia pozwalają ulepszać miecze i machiny oblężnicze, dlatego chętnie zatrudniają ich zarówno armia Imperium, jak i siły poszczególnych Książąt-Elektorów.
Barwniki i walka o receptury
Alchemicy pracujący dla wytwórców tkanin opracowują nowe kolory oraz sposoby ich utrwalania. Często wykorzystują ałun, a surowców do uzyskania kolejnych odcieni szukają wśród rozmaitych roślin i innych substancji.
Receptura wyjątkowo jaskrawego lub rzadkiego barwnika może być majątkiem sama w sobie. Kupcy pilnie strzegą takich tajemnic, a konkurenci potrafią posunąć się do kradzieży formuły lub porwania jej twórcy. Pogarda części uczonych wobec farbiarstwa nie przeszkadza specjalistom w zdobywaniu znacznych fortun.
Barwniki są cennym towarem, lecz ich odbiorcy tworzą stosunkowo wąskie grono kupców. Dla typowej drużyny poszukiwaczy przygód mają mniejsze znaczenie niż dla handlu tkaninami.
Mydło jako dochodowe zajęcie
Produkcja wysokiej jakości mydeł wykorzystuje potas, sód, tłuszcze i dodatki zapachowe. To zajęcie może przynosić bardzo dobre dochody, choć wielu alchemików uważa je za uwłaczające uczonemu.
W trudnej sytuacji finansowej nawet szanowany badacz potrafi zająć się mydlarstwem. Ryzykuje wówczas ośmieszenie, jeśli prawda wyjdzie na jaw. Poszukiwacze przygód rzadko doceniają ten produkt i często nie widzą powodu, by go kupować.
Środki przeciw szkodnikom i nielegalne trucizny
Zapobieganie plagom szczurów, pcheł, wszy i grzybów daje alchemikom kolejne źródło zarobku. Jedni opracowują własne płyny i proszki, inni udoskonalają znane preparaty. W przypadku gryzoni trudnością bywa przede wszystkim skłonienie zwierząt do zjedzenia środka, a nie samo uzyskanie dostatecznie silnej trucizny.
Specjaliści od zwalczania szkodników spotykają się z lekceważeniem innych uczonych. Ich fachowi towarzyszą też opowieści o podejrzanych zleceniodawcach oferujących ogromne wynagrodzenie za konkretną truciznę. Nikt nie przyznaje się otwarcie do przyjmowania podobnych zamówień.
Trucizny przeznaczone do działania na ludzi mogą powodować osłabienie, paraliż lub śmierć. Ich wytwarzanie jest zakazane niemal w całym Starym Świecie, lecz mimo to nie brakuje alchemików gotowych podjąć się takiej pracy.
Pracownia, patron i miejsce w mieście
Laboratorium stanowi podstawę działalności alchemika. Bez dostępu do warsztatu badacz musi korzystać z preparatów, które wcześniej sporządził i zabrał ze sobą. Przywiązanie do pracowni bywa tak silne, że niektórzy niemal jej nie opuszczają, a inni rzeczywiście w niej mieszkają lub sypiają w przyległym pokoju.
Własne laboratorium czy współpraca z uniwersytetem?
Dobrze wyposażona, samodzielnie urządzona pracownia pozostaje marzeniem wielu alchemików, ale stać na nią głównie najbogatszych. Alternatywą jest współpraca z uniwersytetem i dzielenie pomieszczeń z innymi badaczami. Taki układ sprzyja jednak sporom o pierwszeństwo odkryć oraz wzajemnym oskarżeniom o przywłaszczanie pomysłów.
Szczególnie głośny konflikt wybuchł między Grafstromem a Gerberem z Middenheim. Jego następstwem była seria niespodziewanych eksplozji w różnych częściach miasta.
Pracownie uniwersyteckie potrafią zachowywać ten sam układ przez całe pokolenia. Również poza uczelniami spotyka się laboratoria urządzone dziesiątki lat wcześniej dla dawno zmarłych właścicieli, a następnie przekazywane kolejnym uczonym. Gruntowna przebudowa często następuje dopiero wtedy, gdy wybuch zniszczy dotychczasowy warsztat.
Zakazy, wpływy czarodziejów i nieufność chłopów
Niektóre miasta zakazują prowadzenia badań alchemicznych. Zagrożenie dla gęsto zabudowanych dzielnic sprawia, że takie ograniczenie ma rozsądne uzasadnienie, choć sami alchemicy rzadko chcą to przyznać.
W miejscach, gdzie czarodzieje i ich stronnicy mają silną pozycję polityczną, uczeni mogą działać swobodniej. Przykładem jest Gildia Alchemików i Czarodziejów w Middenheim. W innych miastach badacze ukrywają działalność w ubogich dzielnicach albo przenoszą warsztaty za mury, gdzie nieudany eksperyment może wyrządzić mniej szkód.
Wieś nie stanowi łatwej alternatywy. Trudniej tam zdobyć potrzebne składniki, a nieufni chłopi mogą obwinić przybysza o zniszczone plony lub płoszenie bydła. Niewielu alchemików decyduje się więc na stałe życie poza miastami.
Jeszcze groźniejsze bywają oskarżenia związane z chorobami. Imperialni chłopi nie muszą dostrzegać różnicy między Zgnilizną Nurgla a zatruciem zanieczyszczoną wodą. Osobie uznanej za sprawcę nieszczęścia grozi lincz niezależnie od tego, czy jest demonologiem, czy jedynie niefortunnym alchemikiem.
Wędrowni badacze i kaprysy patronów
Część alchemików podróżuje w poszukiwaniu zamożnego mecenasa, którego zainteresowanie nauką wystarczy do sfinansowania badań. Bardziej zasobni wędrowcy korzystają z wozów wypełnionych aparaturą gromadzoną przez lata. Taki pojazd pełni funkcję niewielkiego laboratorium.
Inni dysponują już tylko nadpalonym ubraniem. Resztki ich wyposażenia zostały tam, skąd po nieudanym doświadczeniu musieli uciekać przed rozgniewanym patronem.
Jak wygląda laboratorium alchemiczne?
Typowa pracownia alchemika jest jasna i przewiewna, a nie ukryta w ciemnej piwnicy. Podłużne pomieszczenie z licznymi oknami i świetlikami zapewnia światło oraz pomaga usuwać szkodliwe wyziewy. Mroczna piwnica byłaby niewygodna i dodatkowo zwiększałaby niebezpieczeństwo pracy.
Piece, stoły i aparatura
W laboratorium stoją liczne stoły robocze oraz przynajmniej jeden piec. Często ma on dwie komory, co umożliwia odpowiednie ogrzewanie metali podczas ich oczyszczania. Lepsze pracownie posiadają rozbudowany system wentylacji, choć nawet on nie usuwa całkowicie charakterystycznej woni odczynników.
Dużą część wyposażenia wykonuje się ze szkła i gliny. Naczynia oraz przyrządy przygotowuje sam alchemik albo wyspecjalizowany rzemieślnik. Za podstawowy zasób pracowni uchodzi obszerny zestaw sprzętu:
- gliniane tygle, miechy oraz kotły z miedzi lub mosiądzu;
- alembiki, bimbrownice, moździerze i tłuczki;
- balie zawierające wodę lub popiół, kadzie i rozmaite naczynia;
- zlewki, słoje, fiolki, filtry i świece;
- mieszadła oraz szczypce w różnych rozmiarach.
Półki zapełniają również szklane butelki zawierające gotowe mikstury, inne płyny, proszki i środki konserwujące. Nawet ten rozbudowany zbiór uchodzi w oczach szanującego się alchemika za niezbędne minimum.
Laboratorium na kołach
Wóz alchemiczny musi mieścić znacznie skromniejszy warsztat. Specjalne mocowania chronią naczynia i odczynniki przed przewróceniem podczas jazdy po nierównościach. Mały piec z kominem nadaje pojazdowi wygląd przypominający wozy Strzygan.
Przenośna pracownia nie pozwala rozpocząć badań natychmiast po zatrzymaniu. Rozstawienie wyposażenia zajmuje co najmniej godzinę, ponieważ większość przyrządów podróżuje w zabezpieczających je pojemnikach. Zakończenie pracy wymaga podobnego czasu: przed dalszą drogą aparaturę trzeba starannie schować, aby ograniczyć ryzyko uszkodzeń.
Księgi i tajemnice zawodowe
Alchemik potrzebuje zarówno wyposażenia, jak i specjalistycznej biblioteki, uzupełnianej o nowe traktaty naukowe. Księgi zwykle zajmują najwyższe półki. Chroni je to przed żrącymi odczynnikami, a zarazem utrudnia dostęp osobom nadmiernie zainteresowanym cudzymi badaniami.
Wszystkie księgi alchemiczne są rękopisami. Liczba odbiorców jest zbyt mała, aby drukowanie takich dzieł się opłacało, dlatego pojedynczy egzemplarz może kosztować nawet kilkaset złotych koron. Do szczególnie poszukiwanych tytułów należą:
- Uwagi na temat rozmaitych sztuk;
- Receptury barwników;
- Księga ogni, które spalą twych wrogów;
- O składnikach leków;
- Siedem rodzajów pieców;
- Oko matrikory: Mikstury i alchemia;
- Siedemnaście lat w poszukiwaniu alkahestu.
Wyroby alchemiczne z perspektywy poszukiwacza przygód
Podczas terminu alchemik stopniowo poznaje różne grupy preparatów i ich właściwości. Ich wartość dla drużyny nie musi odpowiadać znaczeniu gospodarczemu: mydło i barwniki mogą zapewniać producentowi świetne dochody, podczas gdy poszukiwacze przygód częściej zainteresują się eliksirem, kwasem lub materiałem wybuchowym.
Kwasy wyróżnia działanie niszczące przedmioty i żywe tkanki, z którymi się zetkną. Zwykle występują jako ciecze, choć mogą mieć również postać gazową. W przygodowych realiach Warhammera bywają wykorzystywane do uszkadzania metalowych zamków albo jako groźna broń.
Eliksiry oddziałujące na ciało znajdują bardziej bezpośrednie zastosowanie podczas wypraw: mogą wspomagać leczenie ran lub zwiększać możliwości pijącego. Trucizny i materiały wybuchowe niosą z kolei zagrożenia wykraczające poza samo użycie. Pierwsze wiążą się z zakazami i nielegalnym handlem, drugie mogą zareagować gwałtownie już podczas przenoszenia.
Zaklęcia alchemiczne i ich zastosowania
Alchemia należy do dawnych tradycji magicznych. Czarodzieje bitewni mogą przyswajać jej zaklęcia bez większych trudności, lecz zwykle nie widzą w tym potrzeby. W rezultacie znajomość tych czarów pozostaje niemal wyłącznie domeną alchemików.
Ich repertuar podporządkowany jest potrzebom warsztatu: kontroli temperatury i powietrza, pracy z substancjami oraz ochronie podczas doświadczeń. Niektóre zaklęcia mają również zastosowania poza laboratorium.
Temperatura, płomień i chłodzenie
- Ciepło wytwarza mały, intensywny płomień, który może długo palić się na knocie świecy. Służy do ogrzewania substancji, a skupiony alchemik potrafi zmieniać jego rozmiar i temperaturę.
- Schłodzenie obniża temperaturę niewielkiego obszaru do poziomu chłodnego otoczenia. Pomaga w doświadczeniach, ale w upalne dni może też służyć do studzenia napojów.
- Zamrożenie pozwala uzyskać temperaturę poniżej punktu zamarzania wody. Poza badaniami ułatwia dłuższe przechowywanie szybko psującej się żywności.
- Utrzymanie temperatury stabilizuje warunki w wybranym obszarze, niezależnie od gorąca lub zimna panującego wokół.
Powietrze, próżnia i ciśnienie
- Esencja powietrza tworzy magiczny podmuch użyteczny w rozmaitych procesach, najczęściej przy podtrzymywaniu ognia.
- Tworzenie próżni usuwa powietrze z ograniczonej przestrzeni, co pozwala prowadzić badania w opróżnionych szklanych naczyniach. Użycie czaru na otwartej przestrzeni wywołuje głośny huk, który może rozpraszać uwagę.
- Ciśnienie gwałtownie zwiększa nacisk powietrza w wybranej przestrzeni. Cienkie naczynie może zostać rozerwane od środka, a z grubszego może wystrzelić korek.
Ochrona, elektryczność i homunkulus
- Nieprzepuszczająca dłoń na krótko zabezpiecza dłonie przed gorącem, zimnem, żrącymi kwasami i truciznami działającymi przez dotyk. Umożliwia chwytanie gorących fiolek oraz obchodzenie się z niebezpiecznymi substancjami. Nie chroni jednak przed przecięciem ani zmiażdżeniem i nie może obejmować innych części ciała.
- Ukierunkowane porażenie zapewnia niewielki przepływ elektryczności, zbyt słaby do ranienia, ale przydatny w galwanizacji. Nieuczciwi badacze pokrywają w ten sposób tanią biżuterię złotem lub srebrem, po czym przedstawiają ją łatwowiernym patronom jako dowód opanowania transmutacji.
- Stworzenie homunkulusa pozwala powołać alchemicznego chowańca. Jego postać może przypominać człowieka, zwierzę lub przybrać całkiem inną formę. Zwykle powstaje z gliny, często jako lalka wypalana następnie w piecu.
Trzy przygody wokół alchemicznych tajemnic
Alchemia dostarcza przygód opartych na rywalizacji handlowej, niebezpiecznych eksperymentach i niepewności co do działania preparatów. Zlecenie wyglądające na zwykłe odzyskanie własności może prowadzić do spaczenia, a nagroda za pomoc uczonemu sama stać się początkiem kłopotów.
Barwnik Guntharda Reinmanna
Gunthard Reinmann, alchemik działający w Delberz, znika w okolicznościach uznanych za porwanie. Zatrudniający go kupiec wiąże sprawę z nowo opracowanym barwnikiem. Najmuje poszukiwaczy przygód, aby odnaleźli uczonego i zapobiegli przejęciu receptury przez konkurencję.
Śledztwo ujawnia, że Reinmann dodawał do preparatu sproszkowany spaczeń. Ludzie przedstawiani jako porywacze okazują się łowcami czarownic, którzy badali narastającą liczbę mutacji. Co gorsza, zaczynają podejrzewać również samych bohaterów o udział w procederze.
Drużyna musi odwrócić role: zamiast odzyskiwać alchemika, powinna przekonać łowców o własnej niewinności. Jeśli to się nie powiedzie, pozostaje próba niepostrzeżonego wydostania się z miasta.
Nieśmiertelność kosztem pielgrzymów
Obłąkany alchemik ogłasza, że dzieli go już niewiele od stworzenia Eliksiru Życia. Napada na pielgrzymów przemierzających trakt, a z ich serc sporządza kolejne preparaty. Do ataków wykorzystuje bomby, kwasy i trucizny.
Za zabicie sprawcy wyznaczono nagrodę, ale polowanie na niego wymaga ostrożności. Choć nie osiągnął nieśmiertelności, jego eliksiry rzeczywiście wywołują rozmaite, osobliwe skutki. Starcie może więc przebiec zupełnie inaczej, niż spodziewają się łowcy nagrody.
Klucz z alembikiem i utracone dni
Do drużyny zwraca się zdezorientowany mężczyzna, który nie pamięta swojego imienia ani przeszłości. Jedyną wskazówką jest noszony przez niego mosiężny klucz z główką uformowaną na podobieństwo alembika.
Dochodzenie pozwala ustalić, że nieznajomy jest alchemikiem, i prowadzi bohaterów do jego pracowni. W podziękowaniu za pomoc uczony ofiarowuje im kilka eliksirów.
Wypicie nagrody może rozpocząć następną zagadkę. Po kilku dniach poszukiwacze przygód odzyskują świadomość w lesie, bez ubrań i bez wiedzy o tym, co wydarzyło się w międzyczasie. Tym razem śledztwo dotyczy ich własnych poczynań, a odkryta prawda może okazać się bardzo niewygodna.












Opublikuj komentarz